Europa staat aan de vooravond van een digitale verschuiving met grote impact op overheden én marktpartijen. In 2026 wordt de European Sovereign Tech Industry Alliance (ESTIA) officieel gelanceerd: een coalitie waarin elf grote technologiebedrijven – waaronder Airbus, Deutsche Telekom, OVHcloud en Orange – de krachten bundelen. Het doel is helder: Europa minder afhankelijk maken van niet-Europese cloud- en digitale diensten.

Deze ontwikkeling raakt veel meer dan alleen technologie. Digitale infrastructuur wordt een strategisch beleidsinstrument. Dat ga je de komende jaren direct terugzien in Europese aanbestedingen.

Waarom digitale soevereiniteit nu centraal staat

De roep om Europese alternatieven komt niet uit het niets. Overheden willen:

• Meer grip op hun eigen data,
• Minder geopolitieke risico’s,
• Betere borging van privacy en veiligheid.

Waar data staat, wie toegang heeft en welke wetgeving van toepassing is, wordt steeds crucialer. Cloud is daarmee niet langer alleen een IT-keuze, maar een strategische beslissing met impact op nationale veiligheid én publieke belangen.

De impact op inkoop en aanbestedingen

ESTIA onderzoekt actief hoe overheden via inkoopprogramma’s Europese technologie kunnen stimuleren, vooral bij gevoelige datasets. Dit betekent een duidelijke koerswijziging in inkoopbeleid:

• Meer aandacht voor de herkomst van technologie
• Striktere veiligheidseisen en transparantie
• Minder vanzelfsprekende keuze voor grote, niet-Europese cloudaanbieders
• Grotere rol voor strategische autonomie in plaats van enkel prijs en performance

Mocht wetgeving deze lijn straks formaliseren, dan veranderen de spelregels voor IT-aanbestedingen fundamenteel. Net zoals duurzaamheid een structureel beoordelingscriterium is geworden, kan digitale soevereiniteit dezelfde status krijgen.

Naar een wettelijke standaard voor soevereine cloud

“Sovereine cloud” was lang een buzzword, maar krijgt nu concrete inhoud. ESTIA werkt met Europese beleidsmakers aan een officiële definitie en standaard. Die moet onder andere vastleggen:

• Waar data fysiek wordt opgeslagen
• Wie toegang mag hebben
• Onder welke jurisdictie data valt

Voor opdrachtgevers creëert dit veel duidelijkere kaders. Voor marktpartijen betekent het enerzijds forse investeringen, maar anderzijds een enorme kans om zich nu al te positioneren binnen een snelgroeiende Europese markt.

De partijen die nu vooruitdenken, worden straks koplopers

De transitie naar een Europese digitale infrastructuur staat nog aan het begin, maar het tempo neemt snel toe. Organisaties die hun strategie hier tijdig op aanpassen – technologisch, juridisch en in hun aanbestedingsaanpak – hebben straks een duidelijke voorsprong.

De grote vraag is dan ook:

Wanneer wordt soevereine cloud de norm in publieke opdrachten, en durven opdrachtgevers al te verplichten dat data uitsluitend in Europa wordt verwerkt?