08-10-2026

Game-based aanbesteden: een andere manier om samenwerking te beoordelen

infrasite-gamebased-aanbesteden

Hoe beoordeel je vooraf of een projectteam goed samenwerkt? Een plan van aanpak geeft inzicht in de voorgestelde werkwijze, maar laat beperkt zien hoe mensen reageren op onverwachte situaties. Rijkswaterstaat gebruikte daarom bij de aanbesteding van een Zeeuws sluizenportfolio individuele en teamassessments, waaronder games.

Deze vorm van game-based aanbesteden richt zich op de samenwerkingspotentie van teams. De eerste ervaringen geven aanleiding om de aanpak verder te onderzoeken. Tegelijk zijn er nog vragen over de beoordeling, de toepasbaarheid en de waarde van de resultaten op langere termijn.

Waarom samenwerking vooraf beoordelen?

Bij renovatieprojecten is vooraf niet altijd duidelijk welke werkzaamheden nodig zijn. Onderzoek en ontwerp leveren nieuwe informatie op, waarna opdrachtgever en opdrachtnemer samen keuzes maken over de aanpak, kosten en planning.

Een plan van aanpak beschrijft hoe een inschrijver dit proces wil organiseren. Assessments voegen daar een ander perspectief aan toe: hoe handelen de betrokken mensen tijdens een opdracht? Hoe verdelen zij taken, bespreken zij verschillende inzichten en reageren zij op veranderingen?

Kader Group gebruikt hiervoor game-based assessments en teamassessments die sociale vaardigheden, cognitieve competenties en samenwerking beoordelen. De methode is bedoeld om de samenwerkingspotentie vóór de projectstart in beeld te brengen.

De aanpak bij de Zeeuwse sluizen

Rijkswaterstaat zette assessments in bij de aanbesteding voor de vernieuwing van de Grevelingensluis, Roompotsluis en Bergse Diepsluis. De opdracht ging naar STROOOM, een combinatie van BAM Infra Nederland, Equans en Demako. Volgens Rijkswaterstaat kwam deze combinatie op basis van individuele en teamassessments naar voren als potentieel de beste samenwerkingspartner. Ook prijsvorming en duurzaamheid maakten deel uit van de selectiecriteria.

In de beschreven procedure speelden negen gegadigden games van ongeveer zestig minuten per partij. Een externe partij berekende vervolgens een teamfitscore op basis van twee onderdelen:

Cognitieve fit: creativiteit, kritisch denken, resultaatgerichtheid en aanpassingsvermogen.
Sociale cohesie: leiderschap, samenwerking, psychologische veiligheid en sociale vaardigheden.

Drie gegadigden gingen door naar de volgende ronde. Daar volgde een fysieke teambeoordeling met nagebootste projectsituaties.

Voor het sluizenportfolio koos Rijkswaterstaat een tweefasenaanpak. In de eerste fase werken Rijkswaterstaat en STROOOM samen aan het ontwerp. Zodra de werkzaamheden voldoende duidelijk zijn, bepalen zij samen de prijs voor de uitvoering. Volgens de gepubliceerde planning starten de uitvoerende werkzaamheden aan de Grevelingensluis vanaf 2027.

Wat voegt een assessment toe?

Een assessment maakt gedrag zichtbaar dat in een geschreven plan minder direct naar voren komt. Denk aan het verdelen van verantwoordelijkheden, het bespreken van tegenspraak en het aanpassen van een gekozen oplossing.

Daarmee geeft een assessment andere informatie dan een plan van aanpak. Het plan beschrijft de voorgenomen werkwijze en afspraken; het assessment laat zien hoe deelnemers binnen een afgebakende situatie handelen.

De vraag blijft in hoeverre dat gedrag representatief is voor de samenwerking tijdens een meerjarig project. De omstandigheden veranderen, de druk varieert en teamleden kunnen wisselen. De voorspellende waarde vraagt daarom om evaluatie tijdens het project.

Eerste ervaringen en aandachtspunten

Equans meldt dat de transactiekosten lager lagen dan bij eerdere procedures met uitgebreide tussenproducten. Ook noemt het bedrijf een positieve projectvoortgang, ruim een half jaar na gunning.

Deze ervaringen geven een eerste beeld van de aanpak. Het is nog niet duidelijk welk deel van het resultaat samenhangt met de assessments. Ook de tweefasenaanpak, de teamsamenstelling en de kennisoverdracht tussen de sluizen spelen mogelijk een rol.

Daarnaast kost het ontwikkelen van een passend assessment tijd. De opdrachten en beoordelingscriteria moeten aansluiten op de samenwerking die het project vraagt. Ervaringen bij andere projecten moeten uitwijzen hoe breed de methode toepasbaar is.

Inzicht in de beoordeling

Een aandachtspunt uit de beschreven presentatie is de terugkoppeling aan deelnemers. Zij kregen na afloop geen inzicht in hun eigen score. Daardoor bleef voor hen beperkt zichtbaar hoe de beoordeling tot stand kwam. Duidelijkheid hierover helpt deelnemers om de procedure te begrijpen en opdrachtgevers om de uitkomsten te gebruiken.

De rol van AI en het plan van aanpak

In de discussie over game-based aanbesteden komt ook de invloed van AI aan bod. Taalmodellen ondersteunen inschrijvers bij het schrijven en structureren van plannen. Dat roept de vraag op wat een goed geschreven tekst zegt over de partij die het werk uitvoert.

De waarde van een plan van aanpak hangt echter ook af van de inhoud: de projectkeuzes, maatregelen, verantwoordelijkheden en toetsbare toezeggingen. AI-ondersteuning bij het schrijven neemt die functie niet weg. Een assessment kan aanvullende informatie geven over het team achter het plan. Welke combinatie passend is, hangt af van de opdracht en van wat de opdrachtgever vooraf wil beoordelen.

Verdere toepassing vraagt om evaluatie

Game-based aanbesteden voegt een manier toe om samenwerkingspotentie te onderzoeken. Het Zeeuwse sluizenportfolio biedt een praktijkvoorbeeld van de toepassing binnen een tweefasenaanpak.

Of de methode breder inzetbaar is, vraagt om meer ervaring. Daarbij gaat het om de relatie tussen assessmentscores en projectprestaties, de uitlegbaarheid van de beoordeling en de verhouding tussen ontwikkelkosten en tenderinspanning.

De komende jaren kunnen duidelijker maken bij welke opdrachten game-based assessments meerwaarde bieden en hoe zij zich verhouden tot andere beoordelingsinstrumenten.