Bij de aanleg van nieuwe wegen of verbreding van vaarwegen kun je niet direct beginnen met graven. Mogelijk zijn er rijke archeologische vondsten in de bodem. Dit erfgoed moet goed worden beschermd.

Archeologisch bureauonderzoek

Voor aanvang van het bouwproject vindt uitgebreid bronnenonderzoek, oftewel deskresearch, plaats. Op basis van verschillende bronnen zoals eerder archeologisch onderzoek, landvormen en historische kaarten, AHN en luchtfoto's kan worden bepaald hoe groot de kans is dat er archeologische resten onder de grond liggen. Het drukt ook de verwachtingen uit voor de eigenschappen en fysieke omstandigheden van de ontdekking. Rijkswaterstaat is eigenaar van al het archeologisch onderzoek dat wordt uitgevoerd door gecertificeerde bedrijven. Ook werken we nauw samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Inventariserend veldonderzoek

Als de kans op archeologische resten groot is en de ruïnes worden bedreigd door grondwerk, zal een inventarisatieveldonderzoek worden uitgevoerd. Eerst kijken we of de bodem ongestoord is en hoe de bodem is samengesteld. Vervolgens controleren we systematisch op sporen en/of vondsten via grondboringen en eventuele proefsleuven. Zijn er resten aanwezig, dan onderzoeken we of de vondsten in de bodem kunnen blijven, moeten worden opgegraven of dat het terrein kan worden vrijgegeven en het bouwproject door kan gaan.

Beschermen in de bodem

Als er archeologische resten worden gevonden, laten we die liever onder de grond. Om de overblijfselen te beschermen, kijken we eerst of het bestaande projectplan kan worden aangepast, bijvoorbeeld door de weg aan te passen. Als dit niet mogelijk is, gaan we kijken of we de resten in de bodem kunnen beschermen. Een voorbeeld hiervan is het scheepswrak van Burgzand. Het is bedekt met een gaas dat zand vasthoudt en ervoor zorgt dat het gezonken schip beter wordt beschermd tegen erosie.

Opgraven archeologische vondsten

Archeologische overblijfselen kunnen meestal niet in de bodem worden bewaard omdat geplande gebieden of projecten zijn vastgesteld. Wanneer er kostbare en goed bewaarde archeologische vindplaatsen zijn, zullen archeologen deze opgraven. De fragiele vondst is beschermd. Zo worden de restanten van IJsselkogge langzaam gedroogd in een droogstation, en vervolgens besproeid met kaarsvetachtige substantie om vocht uit het hout te verwijderen.
De opgegraven archeologische overblijfselen worden op grote schaal geregistreerd. Toen er sporen en vondsten werden gevonden, was dit al ter plaatse begonnen. Daarna zijn de vondsten schoongemaakt, genummerd en geïnspecteerd en zijn sporen en bodemmonsters verder geanalyseerd. Alle onderzoeksresultaten worden gepubliceerd in het archeologisch rapport. Uiteindelijk zullen deze vondsten en monsters in het archeologische depot worden geplaatst. De gevonden magazijnen zijn afhankelijk van de locatie en het gevonden type. Zo is er een maritiem pakhuis voor scheepswrakken, maar ook provinciale en gemeentelijke pakhuizen.