De wereld van aanbestedingen verandert snel. Marktconsultaties worden intensiever, raamcontracten worden groter en de samenwerking tussen opdrachtgever en markt verschuift van formalisme naar inhoud. Uit de recente ontwikkelingen blijkt dat het echte verschil al wordt gemaakt vóór publicatie van de tender. De kwaliteit van een aanbesteding ontstaat in de consultatiefase, waar praktijkkennis, risico-inzicht en samenwerking samenkomen.

1. Marktconsultaties worden strategischer 

Marktconsultaties zijn niet langer een verplicht nummer, maar een cruciaal onderdeel van het aanbestedingsproces. Opdrachtgevers gebruiken deze momenten om realistische informatie op te halen rondom risico’s, uitvoerbaarheid en contractvormen. Ze zoeken geen verkooppraatje, maar feiten: wat kan de markt leveren, waar zitten logistieke beperkingen, en hoe kunnen risico’s eerlijk worden verdeeld?

Voor marktpartijen is dit een kans om het project vanaf dag één sterker te maken. Wie praktijkdata deelt, knelpunten benoemt en alternatieven aandraagt, helpt opdrachtgevers om een doordachte en uitvoerbare aanbesteding te formuleren.

2. Megaraamcontracten en de positie van het mkb 

Steeds meer opdrachten worden gebundeld in omvangrijke meerjarige raamcontracten. Dat maakt het proces efficiënter voor opdrachtgevers, maar legt de lat hoger voor inschrijvers. Vooral mkb’ers voelen de gevolgen: strengere eisen, grotere financiële risico’s en langere verplichtingen. Toch biedt deze beweging ook kansen. Juist binnen grote contracten is behoefte aan specialisme, lokale kennis en flexibiliteit.

Mkb-bedrijven kunnen hun positie versterken door strategische combinaties, niche-expertise of structurele onderaanneming. Opdrachtgevers kunnen daarbij helpen door percelen slim in te delen, regionale logica toe te passen en proportionaliteit te bewaken. Zo blijft de markt divers en innovatief.

3. Van consultatie naar samenwerking

Veel consultaties blijven steken bij meningen, terwijl de meerwaarde juist zit in inhoudelijke co-creatie. De markt beschikt over actuele praktijkdata die essentieel zijn voor realistische planning, MKI, emissielogistiek en veiligheid. Door consultaties vorm te geven als interactieve sessies, ontstaat inzicht dat direct doorwerkt in betere contracten.

Dit vraagt durf van opdrachtgevers: openstaan voor onzekerheden, opties verkennen en de markt echt uitnodigen om mee te denken. Tegelijk vraagt het van marktpartijen dat zij eerlijk zijn over uitvoerbaarheid en onderbouwd aangeven wat wél werkt. Wanneer beide partijen dat doen, ontstaat samenwerking die de basis legt voor sterke aanbestedingen én succesvolle uitvoering.

Conclusie

De grootste winst in aanbestedingen wordt niet geboekt tijdens het schrijven van EMVI-plannen, maar tijdens de voorbereiding. Marktconsultaties, strategische keuzes rondom raamcontracten en echte samenwerking vormen de nieuwe standaard voor 2026 en verder. Wie deze fases serieus neemt, creëert projecten die haalbaar, betaalbaar en impactvol zijn.