Onlangs legde Rijkswaterstaat het onderhoud aan honderden kilometers rijksweg stil bij gebrek aan budget. Jaren eerder al hielden Nederlandse bedrijven een Portugese snelweg in goede staat, voor een fractie van de prijs. Met een onderhoudsmethode die in Nederland nauwelijks op schaal wordt toegepast.

Wat is er aan de hand?

 Begin juni 2026 maakte Rijkswaterstaat bekend het groot onderhoud aan de A7, A32, N31, A6 en andere rijkswegen in Groningen, Friesland en Drenthe tijdelijk stop te zetten. Reden: het geld is op. Het onderhoud aan in totaal 92 kilometer asfalt, 130 kilometer wegvak en 104 kilometer vangrail komt daarmee stil te liggen. De projectwaarde bedraagt 30 tot 100 miljoen euro. De drie noordelijke provincies reageerden verbijsterd.
 
Vier jaar eerder, in 2022, rondde Latexfalt een project af op de Portugese A1. Tussen Pombal en Porto behandelde het bedrijf uit Koudekerk aan den Rijn, in samenwerking met andere Nederlandse bedrijven (Te Loo, Wolfswinkel, GS Van den IJssel), 400.000 vierkante meter snelweg met levensduurverlengend onderhoud. Na afloop kon de weg zeker vijf jaar vooruit. Zonder dat er ook maar één vierkante meter asfalt was vervangen. Sindsdien heeft de Portugese wegbeheerder deze methode in haar standaard werkwijze opgenomen en verjongt Latexfalt jaarlijks grote delen van de snelweg in Portugal.

Latexfalt BV, Te Loo, Wolfswinkel en Van den IJssel reden in 2022 dertien nachten met hun gespecialiseerde voertuigen over de Portugese snelweg. Het zijn dezelfde bedrijven, dezelfde machines en dezelfde methode die ook ingezet hadden kunnen worden op de A7 in Groningen, waar Rijkswaterstaat begin juni 2026 het onderhoud stillegde omdat het budget was uitgeput.

Wat het kost

 Vervanging van de toplaag van asfalt kost in Nederland 40 tot 50 euro per vierkante meter, soms meer. Levensduurverlengend onderhoud kost 4 tot 5 euro per vierkante meter. Gemeenten en provincies die de methode al toepassen bevestigen die bandbreedte.
 
Bij een kostenverschil van factor acht tot tien tussen asfaltvervanging en levensduurverlengend onderhoud rijst de vraag hoeveel van de 92 onlangs stilgelegde kilometers met hetzelfde budget wel behandeld had kunnen worden.
 
De kosten van niks doen zijn niet nul. Ze worden doorgeschoven. En op het moment dat ze alsnog betaald moeten worden, kost de ingreep meer dan wanneer eerder was ingegrepen. Onderzoekers van NextRoad stellen dat wachten met preventief onderhoud kan leiden tot kosten die twintig keer hoger liggen. 

Een paradoxale werkwijze

Gemeenten en provincies plannen onderhoud veelal op basis van zichtbare schade. Pas als een weg een bepaalde kwaliteitsscore onderschrijdt, komt hij in aanmerking voor ingreep.
Preventief onderhoud op een weg die er nog redelijk bijligt, is moeilijker te verdedigen, ook al is het goedkoper op de lange termijn.
 
Sommige wegbeheerders kiezen bewust voor een andere aanpak. Gemeente Súdwest-Fryslân behandelde ruim 400.000 vierkante meter asfalt op circa zeventig wegen preventief, met levensduurverlengend onderhoud. Niet wachten tot wegen zwaar beschadigd raken, maar ingrijpen voordat groot onderhoud nodig is.
Het resultaat: minder schade, minder hinder en lagere kosten op de lange termijn. 

“Het geld is op.” Rijkswaterstaat, juni 2026, over het stilleggen van groot onderhoud in Noord-Nederland

De Algemene Rekenkamer becijferde het Nederlandse tekort voor onderhoud en vervanging van rijksinfrastructuur tot 2038 op 34,5 miljard euro. Het is de prijs van een systeem dat wacht tot schade zichtbaar is, voordat het ingrijpt.

Fransen en Spanjaarden keken mee

Op de Portugese A1 waren tijdens de werkzaamheden geïnteresseerde partijen uit Frankrijk en Spanje aanwezig om de methode van dichtbij te volgen. Geen Nederlandse. Een gemiste kans, maar zelfs in eigen land kunnen we in de praktijk zien dat het werkt. En toch doen we er nog heel weinig mee in Nederland.

Ruim 400.000 vierkante meter asfalt in Súdwest-Fryslân. Ruim 400.000 vierkante meter op de Portugese A1. Vier jaar nadat Nederlandse bedrijven in Portugal lieten zien dat het goedkoper en slimmer kon, legde Rijkswaterstaat het onderhoud in Groningen, Friesland en Drenthe stil. Het geld was op. Misschien wordt het eens tijd om anders te kijken naar wegonderhoud.